Ο Αντρέι Κούρκοφ στην Αθήνα

Βάρκες κόντρα στο ρεύμα...

Ο Γκάτσμπυ πίστευε στο πράσινο φως, στο οργιαστικό μέλλον που χρόνο με το χρόνο χάνεται από μπροστά μας. Μας ξέφυγε τότε, αλλά δεν έχει σημασία – αύριο θα τρέξουμε γρηγορότερα, θ’ απλώσουμε πιο πέρα τα χέρια μας… Και μια ωραία μέρα… Έτσι χτυπιόμαστε πάντα, βάρκες κόντρα στο ρεύμα, που αδιάκοπα μας ρίχνει πίσω στο παρελθόν.

 

FRANCIS-SCOTT FITZGERALD: Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΓΚΑΤΣΜΠΥ

 

Πρέπει να με βγάλεις από εδώ μέσα ...

- Πρέπει να με βγάλεις από εδώ μέσα. Δε νομίζω ότι μπορώ ν’ αντέξω άλλο.

- Αυτό δε θα είναι εύκολο. Έχουν απαγγελθεί τόσες κατηγορίες εναντίον σας.(…)
- Κατηγορίες; Τι είδους κατηγορίες;
- Όλο το φάσμα, φοβάμαι. Από εγκληματική αδιαφορία μέχρι σεξουαλική κακοποίηση. Από συνωμοσία σε από τη μέχρι φόνο εξ αμελείας. Από συκοφαντική δυσφήμιση μέχρι ανθρωποκτονία εκ προμελέτης. Να συνεχίσω;
- Μα είμαι αθώος. Δεν έκανα τίποτα απ’ όλ’ αυτά.
- Αυτό είναι ένα σημείο που επιδέχεται συζήτηση. Όλα εξαρτώνται από την οπτική γωνία του καθενός.

 PAUL AUSTER : ΕΝΟΧΕΣ ΔΙΧΩΣ ΤΥΨΕΙΣ

Το μέλλον είναι μόνο μια μορφή ρητορικού σχήματος, ένα φάσμα σκέψης.

Αν υπήρχε το μέλλον σαν κάτι απτό και εξατομικευμένο, σαν κάτι που μόνο ένας διαυγής νους θα μπορούσε να διακρίνει, ίσως το παρελθόν να μην ήταν τόσο θελκτικό: οι διεκδικήσεις του θα αντισταθμίζονταν με εκείνες του μέλλοντος. Οι άνθρωποι, όταν θα εξέταζαν τούτο το αντικείμενο ή κάποιο άλλο, ίσως να στέκονταν ευθυτενείς στη μέση μιας τραμπάλας με ανοιχτά τα σκέλια. Ενδεχομένως να 'ταν διασκεδαστικό.
Όμως το μέλλον δεν διαθέτει έναν τέτοιου είδους ρεαλισμό (όπως διαθέτει το εικονογραφικό παρελθόν και το αισθητό παρόν). Το μέλλον είναι μόνο μια μορφή ρητορικού σχήματος, ένα φάσμα σκέψης.

VLADIMIR NABOKOV: ΔΙΑΦΑΝΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ

Μια χειρονομία άρνησης κατάμουτρα στον χρόνο

«Το πιστεύεις ειλικρινά αυτό;» με ρώτησε. «Ότι τα βιβλία δίνουν νόημα στη ζωή μας;»
«Ναι» του απάντησα. «Το βιβλίο πρέπει να είναι το τσεκούρι που σπάει τον πάγο στη θάλασσα μέσα μας. Τι άλλο θα μπορούσε να είναι;»
«Μια χειρονομία άρνησης κ...ατάμουτρα στον χρόνο. Παζάρεμα για την αθανασία».
«Αθάνατος δεν είναι κανένας. Ούτε καν τα βιβλία. Την υδρόγειο ολόκληρη, εδώ που πατάμε, θα τη ρουφήξει κάποτε ο ήλιος. Θα γίνει στάχτη. Και μετά το σύμπαν ολόκληρο θα καταρρεύσει και θα εξαφανιστεί μέσα σε μια μαύρη τρύπα. Δεν θα επιβιώσει τίποτα, ούτε εγώ, ούτε εσύ και οπωσδήποτε δεν θα επιβιώσουν βιβλία που ενδιαφέρουν μειονότητες για τους φανταστικούς ακρίτες της Νότιας Αφρικής του δέκατου όγδοου αιώνα».
«Δεν αναφερόμουνα στην αθανασία ως επιβίωση εκτός του χρόνου. Εννοούσα την επιβίωση πέραν του φυσικού θανάτου».
«Θέλεις να σε διαβάζει ο κόσμος αφότου έχεις πεθάνει;»
«Η προοπτική αυτή μου δίνει μια παρηγοριά».
«Παρόλο που δεν θα είσαι παρών;»
«Παρόλο που δεν θα είμαι παρών».
«Ναι. αλλά γιατί ο κόσμος του μέλλοντος να κάθεται να διαβάζει το βιβλίο που έγραψες, αν δεν του λέει τίποτα, αν δεν τον βοηθάει να βρει ένα νόημα στη ζωή του;»
«Ίσως γιατί ακόμη θα τους αρέσει να διαβάζουν καλογραμμένα βιβλία».

JOHN M. COETZEE: ΘΕΡΟΣ - ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΖΩΗ

Δεν θα μας βοηθήσει την επόμενη φορά που μια παρόμοια λύπη θα έρθει

Ο θάνατος του Κιζούκι με είχε διδάξει κάτι, μια πίστη που ένιωθα ότι την είχα κάνει δική μου, κομμάτι του εαυτού μου: ο θάνατος υπάρχει, όχι ως το αντίθετο της ζωής αλλά ως μέρος της. Ζώντας καθένας τη ζωή του, τρέφουμε τον θάνατο. Μα όσο κι αν αυτό είναι αλήθεια, δεν είναι παρά μία μόνο από τις αλήθειες που πρέπει να μάθουμε. Ο θάνατος της Ναόκο με δίδαξε κάτι ακόμα: δεν υπάρχει αλήθεια ικανή να γιατρέψει τη λύπη. Δεν υπάρχει ούτε αλήθεια ούτε εντιμότητα ούτε δύναμη ούτε καλοσύνη ούτε τίποτα που να μπορεί να γιατρέψει αυτή τη λύπη. Πρέπει να την αντέξουμε ως το τέλος και να μάθουμε κάτι απ’ αυτή. Μα ό, τι κι αν μάθουμε, δεν θα μας βοηθήσει την επόμενη φορά που μια παρόμοια λύπη θα έρθει να μας συντρίψει απροειδοποίητα.

Haruki Murakami- Νορβηγικό δάσος

Δεν έχει προλάβει να εξομαλύνει την ιδέα του θανάτου ή της ανυπαρξίας

Ζούμε με κάποιες οικείες ιδέες. Δυο ή τρεις. Συναντάμε τυχαία κόσμους και ανθρώπους, τους «στιλβώνουμε», τους αλλάζουμε. Χρειάζονται δέκα χρόνια για να σχηματίσουμε μια εντελώς προσωπική ιδέα - για την οποία θα μπορούμε να μιλήσουμε. Φυσικά, αυτό είναι κάπως αποθαρρυντικό. Μα ο άνθρωπος κερδίζει εδώ μια κάποια οικειότητα με το όμορφο πρόσωπο του κόσμου. Μέχρι τότε τον έβλεπε αντικριστά. Χρειάζεται τώρα να κάνει ένα βήμα στο πλάι για να δει και το προφίλ του. Ο νέος κοιτάζει τον κόσμο καταπρόσωπο. Δεν έχει προλάβει να εξομαλύνει την ιδέα του θανάτου ή της ανυπαρξίας της οποίας ωστόσο έχει αναμασήσει τη φρίκη. Κάτι τέτοιο μάλλον είναι τα νιάτα, τούτο το σκληρό τετ-α-τετ με το θάνατο, ο φυσιολογικός φόβος του ζώου που αγαπά τον ήλιο. Αντίθετα με όσα λέγονται, ως προς αυτό τουλάχιστον, η νιότη δεν έχει ψευδαισθήσεις. Δεν είχε το χρόνο ούτε την ευλάβεια να τις δημιουργήσει.

Albert Camus-Οι γάμοι

Η πλειονότητα των ανθρώπων αρρωσταίνει επειδή δεν ξέρει να πει τι βλέπει και τι σκέφτεται.

Η πλειονότητα των ανθρώπων αρρωσταίνει επειδή δεν ξέρει να πει τι βλέπει και τι σκέφτεται.

Λένε πως δεν υπάρχει τίποτα δυσκολότερο από το να ορίσεις με λόγια μια σπείρα.
Είναι απαραίτητο, λένε, να κανείς στον αέρα, με το χέρι και χωρίς φιλολογίες, την κίνηση, που ανεβαίνει στριφογυρίζοντας με κανονικότητα, με την οποία η αφηρημένη μορφή των ελατήριων ή ορισμένων κλιμακοστάσιων αποκτά υπόσταση στο βλέμμα μας. Αλλά, αν θυμόμαστε πως λέω είναι ανανεώνω, θα ορίσουμε μια σπείρα χωρίς δυσκολία: είναι ένας κύκλος που ανεβαίνει χωρίς ποτέ να κατορθώνει να ολοκληρωθεί. Η πλειονότητα των ανθρώπων, το γνωρίζω καλά, δε θα τολμούσαν αυτό τον ορισμό, γιατί υποθέτουν ότι ορίζω είναι λέω αυτό που οι άλλοι θέλουν να πούμε, και όχι αυτό που πρέπει να πούμε για να δώσουμε τον ορισμό. Θα έλεγα καλυτέρα: η σπείρα είναι ένας εν δυνάμει κύκλος που διπλασιάζεται ανεβαίνοντας χωρίς ποτέ να πραγματοποιείται. Αλλά, όχι, πρόκειται ακόμα για έναν αφηρημένο ορισμό. Θα προσπαθήσω με συγκεκριμένες έννοιες και θα γίνει αμέσως φανερό: μια σπείρα είναι ένα φίδι χωρίς φίδι που τυλίγεται κάθετα γύρω από το τίποτα.

Όλη η λογοτεχνία είναι μια προσπάθεια προκειμένου η ζωή μας να γίνει πραγματική. Όπως το γνωρίζουμε όλοι μας, ακόμα κι όταν ενεργούμε χωρίς να το γνωρίζουμε, η ζωή είναι απολύτως μη πραγματική στην άμεση πραγματικότητα της. Οι εξοχές, οι πόλεις, οι ιδέες, είναι πράγματα απολύτως πλασματικά, τέκνα της πολύπλοκης αίσθησης του ίδιου μας του εαυτού. Όλες μας οι εντυπώσεις είναι αμετάδοτες, εκτός κι αν τις κάνουμε λογοτεχνικές. Τα παιδιά είναι πολύ λογοτεχνικά γιατί λένε πώς αισθάνονται και όχι πώς πρέπει να αισθάνεται κάποιος συμφώνα με το πώς αισθάνεται κάποιος άλλος. Μια μέρα άκουσα ένα παιδί να λέει, θέλοντας να πει πως ήταν έτοιμο να κλάψει, όχι "Μου ‘ρχεται να κλάψω", που θα ήταν αυτό που θα έλεγε ένας ενήλικας, δηλαδή ένας ηλίθιος, αλλά "Μου ‘ρχονται δάκρυα". Και αυτή η πρόταση, η απολύτως λογοτεχνική, σε σημείο που θα την αποδίδαμε σε κάποιον φημισμένο ποιητή, αν βρισκόταν κάποιος για να την πει, αναφέρεται σαφέστατα στη θερμή παρουσία των δακρύων που πέφτουν από τα βλέφαρα, τα οποία έχουν πλήρη συνείδηση της υγρής πικράδας. "Μου ‘ρχονται δάκρυα!". Το παιδάκι αυτό όρισε θαυμάσια τη σπείρα του.

Να λες. Να ξέρεις να λες. Να ξέρεις να υπάρχεις μεσ’ από τη γραπτή φωνή και τη νοητική εικόνα!
Η ζωή δεν αξίζει τίποτα παραπάνω: το παραπάνω είναι άντρες και γυναίκες, υποθετικοί έρωτες και ματαιοδοξίες ψεύτικες, προφάσεις της πέψης και της λήθης, άνθρωποι που κινούνται πάνω κάτω, σαν ζώα όταν ανασηκώνουμε μια πέτρα, κάτω από τον μεγάλο αφηρημένο βράχο του γαλάζιου δίχως νόημα ουρανού.

Το βιβλίο της ανησυχίας -Fernando Pessoa

Όλα τούτα έπαθαν μεγάλο στραπάτσο αυτές τις μέρες-Nίκος Εγγονόπουλος

Τι σημασία μπορεί να ‘χει η γνώμη ενός καλλιτέχνη στα χρόνια μας;
Αγαπώ με πάθος την ελευθερία, τη Δημοκρατία, την τάξη, τη νομιμότητα, το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ανθρώπινης ζωής. Όλα τούτα έπαθαν μεγάλο στραπάτσο αυτέςτις μέρες.
Τι σημασία μπορεί να ‘χει η γνώμη ενός καλλιτέχνη στα χρόνια μας;